Tips bij het naaien met tricot en boordstof

Tips voor het naaien van tricot en boordstof

Naaien met tricot en boordstof, daar blogde ik in juni 2011 voor het eerst over op de oorspronkelijke Mamasha blog met een post tjokvol informatie over dat onderwerp. Intussen zijn we 10 jaar verder en was die meest gelezen blogpost toe aan een update  *slash* upgrade. Ready to get stretchy?

1. Wat is tricot?

2. Waar koop je tricot?

3. Wat is elastische biais?

4. Wat is boordstof?

5. Patronen voor tricot kleding

6. Tips bij het werken met tricot

7. Tips bij het werken met boordstof

1. Wat is tricot?

Heel wat kledingstukken maar vooral T-shirts zoals deze Billie worden gemaakt met rekbare stof. Die rekbare stof wordt in de volksmond als 'tricot' aangeduid. Franstaligen gebruiken meestal de term 'jersey' terwijl Engelstaligen naast 'jersey' ook vaak 'knits' gebruiken.

Net zoals 'knits' verwijst 'tricot' naar breien en dus naar een gebreide stof in tegenstelling tot stof die niet rekt en geweven wordt. Neem je er nu even een rekbare stof bij en trek je die goed open dan spot je die typische V-vormige steken die een breisel oplevert, hele kleine bij typische T-shirt stof en heel wat grotere, open steken bij een echt breisel dat dan eerder dient voor truien of cardigans. 

Zie je de term 'interlock' ergens opduiken dan gaat het om een rekbare stof die aan beide zijden dezelfde structuur, hetzelfde uitzicht heeft. Gewone tricot heeft een rechtse en een averechtse kant, interlock niet omdat die rechts-averechts gebreid wordt.

What are knits or knit fabrics?

2. Waar koop je tricot?

Toen ik 10 jaar geleden de eerste keer met tips over tricot blogde, waren er nog niet zoveel stoffenwinkels en merken te vinden waarbij je mooie stoffen voor onder andere T-shirts kon vinden. Toen ging blogland vooral overstag naar Znok Design, een Skandinavisch stoffenmerk dat ik ook gebruikte voor de T-shirts van mijn toen nog zo kleine zonen. Intussen is onze smaak wat veranderd 😁 én worden we in Vlaanderen flink verwend met stoffenwinkels zoals De Stoffenkamer en Madeline De Stoffenmadam die een groot aanbod rekbare stoffen hebben van onder andere See You At Six, Capsule Fabrics, Elvelyckan en Meter Meter. Eén voor één merken waarmee je sowieso kwaliteit in huis haalt.

3. Wat is elastische biais?

Eenmaal je de stof in huis hebt, zoek je daar nog boordstof of elastische biais bij. Dit soort biais is rekbaar, glanst aan één kant, heeft afgewerkte randjes en één duidelijke vouw. Met de glanzende kant naar binnen vouw je de biais over de tricotstof en stik je alles vast. Die elastische biais vind je in de meeste stoffen- en fourniturenwinkels maar zie je in creaties op het net niet zo heel vaak voorbij komen. Wordt hij gebruikt dan gebeurt dan meestal bij het afwerken van een halsrand. 

4. Wat is boordstof?

Wat je wel vaak ziet bij het afwerken van een halsrand, mouwranden en de heuprand is het gebruik van boordstof. Zelf werk ik ook daar veel liever mee dan met elastische biais. Boordstof wordt ook wel ribtricot genoemd omdat het - je raadt het goed! - om geribde tricot gaat. Zo'n boordstof wordt rondgebreid (dus in een cirkel zonder zelfkanten) en is te vinden met dunne ribbels (ideaal voor het afboorden van T-shirts) en dikke ribbels (mooi in bijvoorbeeld een bomberjack of in een trui). 

Koop je boordstof laat je dan nooit verleiden tot de goedkoopste versie zonder je ervan te verzekeren dat het om een goede kwaliteit gaat. Been there, done that en er is niets zo jammer als een perfect T-shirt in elkaar steken om dan bij de finishing touch, het aanzetten van de halsboord, helemaal de mist in te gaan omdat je boordstof brol blijkt te zijn. Mijn allereerste stukken kocht ik bij de Strik in Ledeberg en het werd snel duidelijk waarom die daar zo goedkoop was. Na het stikken met de onderstaande tips zat ik toch nog met een slappe halslijn. Een paar maal over het hoofd en het kwam niet meer goed.

Goede kwaliteit betekent boordstof die zijn vorm behoudt wanneer hij meerdere malen over hoofdjes getrokken wordt. Neem de stof vast en trek er eens aan. Rekt ze vooral mee in één richting? En vooral, rekt ze niet te veel mee, blijft ze mooi in vorm? 

What are ribbed knits?

5. Patronen voor tricot kleding

Patronen voor kleding in rekbare stoffen vind je gemakkelijk terug. In mijn eigen aanbod zitten een aantal basisstukken waaronder het patroon Billie waarmee je een T-shirt met korte én lange mouwen kan maken voor kinderen vanaf 1 jaar, tieners en mannen. In beide versie zitten zowel een ronde hals, een V-hals als een raglanhals verwerkt. In de versie voor kinderen en tieners zit daarenboven nog een enveloppehals verwerkt.

Ben je een beginnende naaister en volg je ergens les? Laat je dan zeker niet afschrikken door de tricotangst waarmee sommige leerkrachten je durven opzadelen. Werken met tricot is zeker geen zo'n helse opdracht als het lijkt en aangezien weinig naaisels zoveel voldoening geven als een T-shirt dat de kast bijna niet ziet, zou het maar zonde zijn om het niet even te proberen. Het komt gewoon aan op een beetje durf, een goed patroon te pakken krijgen - check 😉 - én het krijgen van enkele goede tips. So let's do this!

Billie Zonen 09's sewing pattern for a T-shirt for kids and teens

6. Tips bij het werken met tricot

  • Wanneer het je eerste keer met tricot is, koop dan geen al te dunne kwaliteit. Die is moeilijker om mee te werken. 

  • Probeer het spelden te beperken, zeker bij dunne stof. Speldjes kunnen de stof snel beschadigen.

  • Gebruik een overlock wanneer dat kan. Tricot verwerken met een overlock gaat een stuk vlotter dan met een gewone naaimachine.

  • Heb je een overlock? Gebruik die dan zeker om de randen af te werken of om zelfs het geheel in elkaar te steken. Vergeet op zo'n overlock niet om de stand van de differentieelschakelaar aan te passen. Normaal staat die op N (neutraal) voor geweven stof. Voor tricot zet je die op 1.5 à 2, hoe dunner de stof, hoe hoger. Je stikt best altijd eerst even een proeflapje waarmee je controleert of je stiksel er goed uit ziet en of de rand van je stof niet golft. Is dat wel zo? Zet de differentieelschakelaar dan wat hoger.

  • Heb je een boventransportvoet voor je naaimachine, gebruik die dan zeker. Zo'n voet zorgt ervoor dat de bovenste laag stof even snel als de onderste laag onder de persvoet vervoerd wordt. Lubberende (boord)stof, zelfs als is ze van een goede kwaliteit is, vermijd je hiermee.

  • Gebruik bij het stikken van tricot op een gewone naaimachine een speciale stretch- of jerseynaald. Die hebben een aangepaste punt die gebreide stof minder beschadigt dan een gewone naald.

  • Gebruik op een gewone naaimachine een stretchsteek. Heeft je machine geen ingestelde steken gebruik dan een kleine zigzagsteek: de standaard steeklengte in combinatie met een steekbreedte van 0.5 à 1.

  • Een tweelingnaald geeft een recht, dubbel en evenwijdig stiksel op de stof terwijl de onderdraad gezigzagd wordt en de rand daardoor de nodige rek behoudt. Met een tweelingnaald gebruik je geen stretch- of zigzagsteek. Je gebruikt de gewone rechte steek.

  • Gebruik je een tweelingnaald om een rand om te zoomen? Hecht daarmee dan beter niet. Het zijn nogal fragile naalden die bij hechten snel breken. Overlap het stiksel gewoon een paar centimeter en voor de perfectionista's onder ons: haal de draadjes naar de achterkant van het werk en leg er een knoopje in.

  • Strijk iedere naad na het stikken met veel stoom. Tricotnaden worden daar sterker van.

  • Werk je niet met een overlock, zigzag de naden dan na het stikken. In principe rafelt tricot niet zo gemakkelijk uit dus een grove zigzag is genoeg.

  • Stik je voor volwassenen (die hun kledingstukken heel wat langer gebruiken dan kinderen), strijk dan naadband op de stiklijnen van de schoudernaden voor je die aan elkaar zet. Die naadband wordt ook vaak in een halsrand zoals een V-hals verwerkt waardoor die er statiger en wat netter uit ziet.

7. Tips bij het werken met boordstof

  • Voor het afwerken van T-shirt randen kun je kiezen voor omzomen maar ook voor het werken met mouwboorden, een halsboord en een heupboord waarvoor rechthoeken (of toch meestal) uit boordstof knipt. Dat doen je op basis van de volgende formule:

    • voor de HOOGTE = 2 x de afgewerkte hoogte die je voor ogen hebt + 2 cm naadwaarde. Stel je wil een mouwboordje dat na afwerking 3 cm hoog is, dan moet de hoogte van je rechthoek 8 cm zijn.

    • voor de LENGTE: 75 à 92% van de omtrek waar het voor dient + 2 cm naadwaarde. Stel dat je halslijn 40 cm in omtrek is, dan moet de lengte van je boordstuk 32 à 38,8 cm zijn.

  • Die lengte is afhankelijk van de elasticiteit van de stof die je kiest voor je boorden. Bij erg elastische stoffen zoals bijvoorbeeld boordstof is 75% van de omtrek vaak een goede keuze. Bij minder elastische stoffen zoals bijvoorbeeld sweaterstof is 92% vaak the magic number.

  • Met de goede lengte zorg je voor een aansluitend effect, niet te vast, niet te los. Voel en trek aan je stof bij het beslissen. Het is vaak een beetje zoeken naar dat perfecte percentage. Twee tips die je daarbij kunt gebruiken zijn:

    • Knip de boorden eerder te lang dan te kort. Zet ze eerst met steeklengte 5 aan je sweater. Op die manier kun je controleren of ze te los of te vast zitten en indien nodig nog korter maken voor je ze definitief vast stikt.

    • Werk je met minder elastische stof zoals bijvoorbeeld sweaterstof? Knip je boorden dan eens in biais (= schuin van draad). Stof in biais geknipt is rekbaarder. Dit is vooral bij de halsboord een strak ;-) plan.

  • Boordstof kun je, met de afmetingen hierboven beschreven, als een band aan een pand of mouw zetten, maar je kan het er ook in biaisvorm aanstikken. Onthou daarbij vooral dit:

    • Let bij het stikken van boordstof op een evenredige verdeling van de lengte van je boordstof over de rand waaraan hij gestikt wordt. Steek 4 speldjes in zowel je boordstof als de rand van het pand/de mouw waarmee je beide randen verdeelt in 4 gelijke kwarten.

    • Hou daarna de randen van de stoffen daarna bij het stikken mooi op elkaar terwijl je zacht trekt aan de boordstof tot die tussen twee speldjes even even lang wordt als de rand waar hij op gestikt wordt.

In een volgende blogpost toon ik jullie stap voor stap en in 2 manieren hoe je boorden als banden aan de panden en mouwen stikt maar ook hoe je die boorden als biais verwerkt net zoals ik deed bij deze gestreepte Billie voor Nils.

Op de linkerfoto: my boys in 2021 waarbij Nils een Billie in een ronde halsversie draagt en Thor eentje met een raglanhals. De rechterfoto is degene die 10 jaar geleden in mijn eerste blogpost met tricottips gebruikt werd. Oh how times have changed 🥰 en ja we hebben eens goed gelachen met de remake! 😅

Nils and Thor wearing zonen 09's Billie shirt in a remake


2 comments


  • Sharon

    Hey Annelies, merci voor je reactie! Fijn te weten dat er zo’n trouwe Zonen 09 fans als jij rondlopen!


  • Annelies Vandenberghe

    Mijn eerste tricot stap was met uw Billie patroon. Ik kan me de fierheid nog herinneren toen de kleinste zijn t-shirt droeg. Ik was ook wel bang van het ‘tricotmonster’ maar door de duidelijke uitleg in het Billie patroon ging het heel vlotjes. Neem er deze blogpost bij en mislukken lijkt me bijna onmogelijk!


Leave a comment