Naaien voor beginners: 5 lessen om te starten

Naaien voor beginners in 5 basislessen

Je wil leren naaien maar je weet niet goed hoe je eraan moet beginnen? Op Instagram zie je de meest fantastische creaties voorbij komen en je vraagt je af of jij dat ook kan? Het antwoord is: YES! Stap voor stap en met de onderstaande tips kom je steeds dichter bij je doel: een kleerkast gevuld met handgemaakt moois made by you

1. Wat heb je nodig om te beginnen naaien?

2. Wat is een goede naaimachine voor beginners?

3. De belangrijkste naaitermen

4. Naaiprojecten voor beginners

5. Kleding naaien met patronen

Wat heb je nodig om te beginnen naaien?

Wat heb je nodig om te beginnen met naaien?

Het is zover, je gaat voor het eerst naar de naailes, naar een hippe naaiclub of je begint er gewoon thuis op je eentje aan. Je droomt al van stijlvolle handgemaakte outfits en de bewonderende blikken die ze zullen opleveren. Vlak voor je aan je naaiontgroening begint, grabbel je nog snel enkele spullen bij elkaar. Wat mag je in al je enthousiasme niet vergeten? Hier zijn - in order of appearance - de belangrijkste en meest handige naaitools!

Lintmeter

Lintmeter - tool bij beginnen met naaien

Stoot je een lintmeter met aan de ene kant centimeters en aan de andere kant inches? Kopen die handel! Zo ben je ook voorbereid op projecten door exotischer designers dan ondergetekende.

Meetlat

Meetlat - tool bij beginnen met naaien

Je kan het proberen met dat kleine latje uit je standaard pennenzak, maar beter is het om een lat van 50 à 60 cm aan te schaffen, zodat de rechte lijnen van het patroon ook effectief recht zijn. Voor wie all out wil gaan, er bestaan ook omnigrids en speciale kleermakerslatten compleet met ingewikkelde krommingen en bogen zodat je vloeiende halslijnen en zo kan tekenen. 

Patroonpapier

Patroonpapier - tool bij beginnen met naaien

Dit is papier dat doorzichtig genoeg is om een patroon van een oorspronkelijk patroonblad te kunnen doortekenen. Dit papier bestaat in verschillende kwaliteiten en kan je vinden in stoffenwinkels, de Veritas en soms ook in de supermarkt. Inventievelingen gebruiken al eens bakpapier en voor eenvoudige patronen die je zelf uittekent kan zelfs krantenpapier dienen. Hoe alles met patronen in zijn werk gaat vertel ik je hier.

Schrijfgerei

Schrijfgerei - tool bij beginnen met naaien

Gewone potloden (om je patroon te tekenen), eventueel enkele kleurpotloden (om belangrijke aanduidingen op je patroon te maken), een stylo, …

Papierschaar

Papierschaar - tool bij beginnen met naaien

Uitknippen maar, dat patroon! 

Kopspelden

Kopspelden - tool bij beginnen met naaien

Tijd om het papier op de stof te spelden. Ook handig wanneer je straks patroondelen op elkaar moet spelden voor je ze aan elkaar stikt. Afhankelijk van het soort stof waar je mee werkt, is het soms aan te raden extra fijne speldjes te gebruiken of wonderclips. 

Wonderclips

Wonderclips - tool bij beginnen met naaien

Wil je nog wat sneller werken, dikke lagen stof op elkaar houden of werken met materiaal waarbij speldjes geen ideale tool zijn? Wonderclips to the rescue! 

Zoommaatje

Zoommaatje - tool bij beginnen met naaien

Je beste maat bij het omzomen van je maaksel. Het kleine latje bevat aanduidingen in verschillende lengtes, waardoor je bijvoorbeeld makkelijk een zoom van 4 cm kan instrijken of een lijntje kan aanduiden op 1 cm van de rand.

Kleermakerskrijt

Kleermakerskrijt - tool bij beginnen met naaien

Om het patroon over te nemen op je stof, gebruik je speciaal kleermakerskrijt. Dit vervaagt na een paar dagen en is volledig verdwenen na een wasbeurt. 

Kleermakerskrijt bestaat in allerlei vormen en kleuren: je hebt eenvoudige potloden, hervulbare potloden, hervulbare rollertjes met los krijt in, de meer traditionele zeepstukjes en zelfs echte stiften die ook uitwasbaar zijn. De meest courante kleuren kleermakerskrijt zijn wit, grijs, blauw en rood.

Stofschaar

Stofschaar - tool bij beginnen met naaien

Een gouden regel bij deze tool: een stofschaar dient enkel en alleen om stof mee te knippen. Knip er niet mee in papier of iets anders, je schaar wordt er onherroepelijk bot van en schaarslijpers zijn tegenwoordig gek genoeg met uitsterven bedreigd.

Drieggaren

Drieggaren - tool bij beginnen met naaien

Wat ons bij de oubollige maar soms erg handige methode van het “driegen” brengt. Wanneer je iets driegt, steek je het voorlopig en met de hand in elkaar. Hiervoor gebruik je drieggaren dat dikker is dan normaal stikgaren maar dunner dan bijvoorbeeld borduurgaren. Drieggaren vind je in de fourniturenwinkel en bestaat slechts in een beperkt aantal kleuren, waarbij beige de swingende favoriet is. 

Het grote voordeel van driegen is dat je je werkstuk al eens provisoir in elkaar kan steken en het daarna makkelijk terug uit elkaar kan halen om de nodige aanpassingen te doen. Het misschien nog grotere nadeel van driegen is dat het tijdrovend is en eigenlijk dubbel werk. 

Drieggaren kan ook handig zijn om belangrijke markeringen aan te brengen in de stof. Het biedt het voordeel ten aanzien van kleermakerskrijt dat het niet verdwenen is wanneer je gefrustreerd je maaksel in een hoek keilde en dat het meteen langs twee kanten zichtbaar is. 

Gewone naainaalden

Gewone naainaalden - tool bij beginnen met naaien

Om te driegen, om kleine versieringen mee te bevestigen, om een laatste naad met de hand dicht te naaien, om nu en dan mee in je vingers te prikken. 

Naaimachinenaalden

Naaimachinenaalden - tool bij beginnen met naaien

Afgestemd op jouw project en vooral op de stof die je gebruikt. Elk soort naald heeft een punt afgestemd op de stof of techniek waarvoor de naald bedoeld is. Zo bestaan er naalden speciaal voor rekbare stof, jeans, leder, ... Handig zijn de doosjes waarin een combinatie van naalden of diktes zit, zo heb je altijd wat in huis.

Stikzijde

Stikzijde - tool bij beginnen met naaien

Om je naaiwerk definitief en met de machine in elkaar te zetten. Kies altijd stikdraad van goede kwaliteit. Te dikke of te ruwe draad, vaak van goedkoper allooi, kan er voor zorgen dat je naaimachine tegensputtert. 

Wanneer je geen stikgaren vindt dat exact aansluit bij je stof, kies je beter garen dat iets donkerder is dan je stof dan garen dat lichter is.

Tornmesje

Tornmesje - tool bij beginnen met naaien

Een attribuut dat je niet graag bovenhaalt, want het betekent dat je een Grove Fout hebt gemaakt: een rokzoom die te opvallend scheef loopt, een halsnaad die je aan de broekspijp hebt gezet of een vreemd soort knoopsgat: je maakt of “tornt” de stiksels opnieuw los met het tornmesje. En opnieuw. En opnieuw. En opnieuw. Tot het voldoet aan je onmenselijk hoge eisen. 

Pincet

Pincet - tool bij beginnen met naaien

Omdat losgetornde draadjes met je vingers lospeuteren hemeltergend is. 

Lijmstift of wondertape

Lijmstift en wondertape - tools bij beginnen met naaien

Lid van de club der perfectionista's? Geen enkele kraag, manchet of polosluiting wint het voortaan nog van jou want met deze stift of dubbelzijdige tape fixeer je lagen voor je ze op elkaar stikt. Byebye speldjes, stof die maar niet blijft liggen maar ook byebye lijm en tape want die lossen op tijdens een wasbeurt. Hallelujah!

Naaidoos, zak, ...

Naaidoos - tool bij beginnen met naaien

Wanneer je deze spullen verzameld hebt, kun je meteen behoorlijk aan de slag. Je zal echter merken dat je naaidoos zich al snel vult met nog een hele hoop andere attributen. Deze benodigdheden, zoals knopen, ritsen, lintjes, elastiek, sluitingen, … hangen af van je naaiproject maar zijn vaak zo leuk om te kopen dat je al snel een onuitputtelijke voorraad zal hebben. Maar nooit die ene knoop die je nodig hebt! 

Wat is een goede naaimachine voor beginners?

Wat is een goede naaimachine voor beginners?

De minimumvereisten

Een goede naaimachine voor beginners is er volgens mijn bescheiden mening eentje die minstens

  • robuust genoeg is voor projecten met 2 lagen canvas of jeansstof
  • knoopsgaten kan maken
  • naast rechtdoor ook in zigzag kan stikken
  • in staat is om de naald uit center te zetten

Dit lijstje van absolute minimumvereisten voor hobbynaaisters die zelf kleding willen maken, baseer ik op 14 jaar ervaring in naaien en workshops begeleiden waarbij allerhande machines gebruikt werden. Uiteraard zijn er nog heel wat andere extra's op de markt, maar ben je niet geïnteresseerd in 101 siersteken, is je budget beperkt en wil je aan de slag met een deftig toestel dan is dit de basischecklist bij je zoektocht. 

Beperkt budget

Ben je op zoek naar concreet advies voor een beperkt budget dan kan ik je alvast ongesponsord vertellen dat heel wat beginnende naaisters tevreden de revue passeerden met een Brother Innov'is waarvan het prijskaartje zo rond de €350 ligt. Helaas zul je met machines die goedkoper zijn nogal snel tegen wat grenzen aanlopen (lees: gefrustreerd roepen dat naaien toch niet voor jou is) of problemen ondervinden. Denk eraan dat ook herstelbeurten geld kosten.

In die €350 zijn normaal gezien enkele basistools inbegrepen zoals een ritsvoet, een knoopsgatenvoet en een blindzoomvoet. Dit zijn persvoeten die je erg vaak gebruikt en zijn ze niet inbegrepen bij de aankoop van je nieuwe BFF dan kan de prijs snel oplopen. Afhankelijk van het merk van je machine zijn zo'n voetjes namelijk vrij duur in aankoop. 

Groter budget

Is jouw budget groter, heb je wilde of erg frequente naaiplannen? Dan zoek je best naar een naaimachine waarvan het motorvermogen je activiteitsniveau probleemloos aankan en waar, afhankelijk van het soort projecten/het soort textiel waar jij je op wil storten, ook enkele van deze handige extra's inbegrepen zijn. Of die je erbij kan kopen natuurlijk.

  • Boventransportvoet

Deze dure persvoet kocht ik als extra bij mijn eigen Bernina en is één van mijn slimste aankopen tot nu toe. Ik gebruik hem voor zo goed als elk project. Je machine transporteert de onderlaag sowieso vlot, zo'n voet zorgt ervoor dat je bovenlaag op hetzelfde tempo reist. Werk je vaak met rekbare of 'levende' stof zoals zijde, viscose, ... dan is dit een absolute aanrader. In sommige merken zit zo'n voet ingebouwd. Lucky bastards.

  • Regelbare persvoetdruk

Een regelbare persvoetdruk is een alternatief voor de boventransportvoet en iets dat sowieso hoog bovenaan mijn wensenlijst staat voor het geval ik de aankoop van een nieuwe machine zou overwegen. De persvoetdruk is de druk die je persvoet op de stof uitoefent. Is die druk regelbaar dan kun je de afstand tussen het naaivoetje en de stoffen die eronder liggen zelf instellen. Je stof reist soepeler en stoffen rekken tijdens het naaien niet uit.

  • Helder LED naailicht

Mijn eigen machine geeft warm licht af, maar veel nieuwe machines hebben nu een helder LED licht. Naai je graag tot in de late uurtjes of zie je iets minder goed dan zou ik dit zeker op de checklist zetten.

  • Instelbare naaldstop

Neem je graag het zekere voor het onzekere dan is het handig wanneer je naald bij naaistops automatisch in je stof blijft zitten en de kans op wegschuiven van je stof klein is. Goed nieuws, ook dit is inbegrepen in die Brother Innov'is op een beperkt budget.

  • Automatische draadinrijger

Handiger dan anti-rimpelcrème zo'n automatische draadinrijger. Gedaan met minutenlang proberen die draad in dat oog proberen mikken, deze extra doet dat voor jou. Opnieuw goed nieuws, ook dit is inbegrepen in de Brother Innov'is op een beperkt budget.

  • Aanschuiftafel 

Projecten met grote lappen stof verwerken op die kleine standaardarm kan vervelend worden. Hier worden nogal wat jurken en hemden voor volwassenen gemaakt, zo'n aanschuiftafel die het werkoppervlak vergroot staat dan ook hoog bovenaan mijn eigen wishlist.

  • Beschermkoffer

Ben je een sociale naaister, workshopgever of trek je er sowieso graag op uit met de naaimachine in de hand? Dan is een beschermkoffer geen overbodige luxe.

Naaimachinemerken

Er zijn heel wat naaimachinemerken op de markt en onderling vergelijken is niet altijd even gemakkelijk. Vaak zijn bij het ene merk extra's inbegrepen die het andere merk dan weer niet standaard voorziet. Ben je op zoek naar een nieuwe machine, dan is het verstandig om goed na te denken over de plannen die jij hebt, het soort projecten, de stoffen waarmee jij aan de slag wil én de frequentie waarmee je naait.

Aan de hand daarvan en met de bovenstaande info kun je een checklist opstellen van zaken die je zeker wil en extra's die handig maar niet noodzakelijk zijn. De kans is anders namelijk groot dat je een winkel binnenstapt en overweldigd wordt door de vele mogelijkheden. Veel merken pakken bijvoorbeeld uit met tientallen steekopties op hun machines, maar heb jij dat wel nodig? In al die jaren waarin ik naai, kan ik de keren dat ik geen rechte of zigzagsteek gebruikte op 1 hand tellen.

Service na verkoop

Een allerlaatste en misschien wel de allerbelangrijkste tip die ik je kan geven is het advies om je machine te kopen bij een lokale handelaar. Misschien betaal je net wat meer dan bij die anonieme online verdeler, maar in the end liggen het prijskaartje en de frustraties hoger. Een naaimachine kopen is een flinke investering en op service besparen is dan geen goed idee. 

Zelf woon ik in Gent en ben ik een grote, opnieuw ongesponsorde, fan van Mertens Service Center in Melle waar ik ook zelf mijn naaimachine en overlock haalde. Dirk en zijn team verkopen enkele topmerken en geven je zonder aankoopverplichting alle uitleg die je nodig hebt. De dienst-na-verkoop is daarenboven geweldig.

De belangrijkste naaitermen

De belangrijkste naaitermen

Pas gestart met naaien? Dan lijkt het wel alsof naaisters communiceren in één of andere cryptische wartaal. De allerbelangrijkste codewoorden, waar ook ik gebruik van maak in de Zonen 09 patronen, vind je hier opgesomd. 

Rechts(e kant)

Zonder politiek bezig te zijn, praten naaisters voortdurend over de rechtse kant van de stof. In mensentaal betekent dit de mooie of goede kant van de stof. Bij bedrukte stof is die kant makkelijk te vinden, bij effen stoffen moet je al eens twee keer kijken. De “lelijke” kant is dan logischerwijs de averechtse kant. Wanneer je stof “rechts op rechts” moet stikken (wat meestal het geval is), betekent dit dus met de goede kanten op elkaar.

Naadwaarde | Naadtoegift

Bij veel patronen, ook bij die van Zonen 09, moet je nog naadwaarde toevoegen wanneer je het patroon overneemt op de stof. Dat komt omdat je altijd stikt op een (aantal) cm van de rand van de stof. Die afstand tussen de stofrand en het stiksel, is de naadwaarde. Voor de meeste naden neem je 1 cm, voor de meeste zomen onderaan neem je 3 à 4 cm. De gepaste naadwaarde wordt aangeraden in de handleiding van het patroon waarmee je aan de slag gaat, lees daarom altijd goed wat er staat.

Met de bovenstaande tooltips in het achterhoofd, begrijp je ongetwijfeld ook de volgende werkwijze: wanneer je het patroon overneemt op de stof en je moet nog naadwaarde toevoegen, meet je met een zoommaatje de gepaste waarde af, die je dan aanduidt op de stof met kleermakerskrijt. De getekende lijn wordt dan de kniplijn, de patroonlijn wordt de stiklijn.

Zelfkant

Dit heeft weinig met jezelf te maken en alles met de stof. Wanneer je stof op de rol koopt, bepaal je enkel de lengte van het te kopen stuk stof. De breedte staat vast en is vaak 1.5m, 1.2m of 1.1m. Je kan dus geen stuk stof kopen van "1 meter op 80 cm, alstublieft”. Je zegt gewoon "1 meter van die vrolijke bloemetjesstof, alstublieft", en dat stuk zal dan 1m lang zijn en bijvoorbeeld 1.5 meter breed.

De stofranden die deze 1.5m afbakenen, zijn de zelfkanten van de stof. Je herkent ze aan het feit dat ze niet rafelen, terwijl de afgeknipte randen dit wel doen. Bij designerstof (zoals die van See You At Six, Capsule Fabrics, Kokka, Michael Miller, … ) is ook vaak de merknaam gedrukt op de zelfkant. De zelfkant kan ook helpen bij het bepalen van de rechtse kant van effen stof. In de zelfkant zitten namelijk kleine gaatjes; de kant van de stof waar deze gaatjes lichtjes omhoog steken, is de rechtse kant.

Recht van draad | Draadrichting

De meeste patronen moeten ‘recht van draad’ worden geknipt, of ‘met de draadrichting mee’. Dit is belangrijk om de stof mooi te laten vallen of om het patroon overal gelijk te hebben. Op patronen staat altijd een lange pijl aangeduid, dit is de ‘recht van draad’. Wanneer je het patroon op de stof overneemt, moet de pijl evenwijdig lopen aan de zelfkant of aan de stofvouw. Wat dat laatste is, kom je zodadelijk te weten.

Sommige stoffen, zoals ruitjes, kunnen expres schuin van draad of ‘in biais’ worden geknipt. Om dit resultaat te bekomen leg je de recht van draad-pijl in een hoek van 45° ten aanzien van de zelfkant of de stofvouw.

Middenvoor | Middenachter

Op patroondelen zoals die van een rok of het lijfje van een kleed of bloes, maar soms ook bij schoudertassen en zo, staat een lijn aangeduid met daarnaast de mysterieuze woorden: Middenvoor of Middenachter. ‘Voor’ en ‘achter’ hebben niets te maken met de rechtse of averechtse kant van de stof, maar duiden simpelweg op de centrale lijn op je buik of rug. De middenvoor- of middenachterlijn duidt exact het midden in de breedte aan van het patroondeel, wat vaak belangrijk is voor ritsen, knopen, … Behalve wanneer we in een conceptuele bui zijn, hebben we immers graag dat die netjes in het midden van het voor- of achterpand staan. Vaak ook moet de middenvoor- of middenachterlijn van het patroon op de stofvouw worden gelegd. Op welke vouw?

Stofvouw

Wanneer je een patroon overneemt op de stof, moet je de stof vaak dubbel plooien. Dit komt omdat veel patroondelen slechts ‘half’ zijn. Door ze met hun rand op een stofvouw te leggen, krijg je na het knippen een volledig stofdeel. Je vouwt de stof meestal in de breedte, dit wil zeggen parallel aan de zelfkant*. De stofvouw loopt dus evenwijdig aan de zelfkant. De eenvoudigste manier is door de zelfkanten simpelweg opeen te leggen, maar je kan ook beide zelfkanten inplooien naar de middenlijn, zodat je twee stofvouwen hebt of gewoon zo zuinig mogelijk met dat kostbare textiel omgaat.

Wanneer je de stof dicht plooit, leg je altijd de rechtse kant van de stof naar binnen. De averechtse kant van de stof ligt dan boven. Wanneer je patronen overneemt op een enkele stoflaag, zonder stofvouw, leg je de rechtse kant van de stof boven.

*Voor wie het allemaal nog begrijpt: dit is noodzakelijk om je patronen recht van draad te kunnen overnemen.

Hechten

Wanneer je met de machine begint en eindigt met het stikken van een naad, ‘hecht’ je best aan het begin en einde van die naad en dit om loskomen te vermijden. Je doet dit door telkens een paar steken achteruit te naaien. Hoe je dit doet, is afhankelijk van machine tot machine maar is hoe dan ook altijd poepsimpel.

Doorstikken

Wanneer je patroondelen aan elkaar hangen zoals het hoort, wordt soms gevraagd om nog eens ‘door te stikken’. Dit betekent dat je, parallel aan de naad, nog een stiksel geeft, vaak op zo'n 2 mm van de naad en aan de rechtse/goede kant van je project. Het is handig als je daarbij, aan de averechtse kant van je werkstuk, ook de naad nog eens mee vast stikt. Doorstikken geeft een zichtbaar stiksel, ook wel een ‘sierstiksel’ genoemd. Vaak wordt dit gegeven met een iets grotere en daardoor mooiere steeklengte dan normaal.

Vlieseline

Vlieseline is een soort klevende, opstrijkbare stof ter versteviging van en tegen het uitrekken van bepaalde onderdelen van je project. Het bestaat in wit en zwart en in verschillende zwaartes. Die zwaarte wordt aangeduid met nummers als H180 (voor lichte stoffen/lichte versteviging) of H410 (voor zwaardere stoffen/zwaardere versteviging) en alles er tussenin.

Vooraleer je met de delen in kwestie aan de slag gaat, bekleef je ze met Vlieseline door die er op te strijken. Hierbij leg je de ruwe bolletjeskant van de versteviging (waar de lijm opzit, die vrij komt en zich hecht door de warmte van het strijken) op de averechtse kant van de stof. Het aantal seconden dat je moet strijken, hangt af van de zwaarte van de Vlieseline, maar ligt gemiddeld op 8 seconden (zonder stoom).

Patroondelen die meestal bekleefd worden met Vlieseline zijn de tailleband, de kraag, de hals en de manchetten maar bijvoorbeeld ook volledige delen van een stevige tas. En het beleg natuurlijk.

Beleg

Sommige patroondelen moet je twee keer knippen in stof: één exemplaar voor aan de zichtbare buitenkant van je creatie en één kopie die aan de binnenkant komt. Die kopie heet het beleg en wordt meestal bekleefd met Vlieseline. Patroondelen die vaak gepaard gaan met een beleg zijn de tailleband, de kraag en de halsuitsnijding. Doel van dit dubbel werk is extra stevigheid en daardoor een extra mooie afwerking. Welke patroondelen een beleg krijgen, staat concreet aangegeven per patroon. Geen schrik voor vrije improvisatie dus.

Naaiprojecten voor beginners

8 gratis naaiprojecten voor beginners

Op zolder bleek nog een gouden erfstuk te staan of je deed van #yolo en kocht meteen een eigen naaimachine. Je haalde alle tools in huis en snapt toch zeker al enkele van die gekke naaitermen. Klaar dus om erin te vliegen, maar waar begin je nu het best mee?

Is de stap naar de aankoop van een goed naaipatroon of het maken van een echt kledingstuk nog net iets te groot? Dan is rondneuzen op Pinterest of de vele blogs die het internet rijk zijn een aanrader. Je vindt er talloze gratis handleidingen voor simpele projecten die geschikt zijn voor beginnende naaisters. 

Verdrink je in alles wat het wereldwijde web te bieden heeft en wil je gewoon een pasklaar antwoord? Then let me lead the way! Met de onderstaande projecten krijg je de smaak te pakken en werk je intussen aan je basis skills. Het zijn stuk voor stuk simpele projecten die door talrijke blogsters en bloglezers voor je werden gemaakt.

Kleding naaien met patronen

Kleding naaien met patronen - hoe begin je eraan?

Pennenzakken, vlaggenlijnen, tassen, slabben: been there, done that and need something more? Dan ben jij aanbeland bij het volgende level in dat heerlijke naaispel: je eigen garderobe ontwerpen!

Om te kunnen starten met het maken van kleding voor jezelf, je vrienden of je familie heb je nu enkel nog een naaipatroon nodig. Naaipatronen bestaan er in papieren en in pdf versies. Zonen 09 patronen zijn enkel te krijgen in digitale versies dus het spreekt voor zich dat mijn eigen voorkeur uitgaat naar die laatste. Waarom dat zo is en hoe jij in 5 stappen van de aankoop van een patroon tot het dragen van een unieke DIY creatie komt, vertel ik je hier.